- 01Hakikisha taarifa yako imesainiwa kwa mkono na tarehe kabla ya kuwasilisha.
- 02Thibitisha kiasi chako kiko chini ya shilingi 1,000,000 na wasilisha katika kituo sahihi.
- 03Fuata muundo wa karatasi na uhesabu aya zako ili kuepuka kukataliwa.
- 04Orodhesha na uambatanishe hati zako zote kwa mpangilio.
- 05Kama hati zako si za Kiingereza, zungumza na mahakama kabla ya kuwasilisha.
Je, Taarifa Yako ya Madai Iko Tayari Kukataliwa?
Umekusanya hati zako, umeandika kile kilichotokea, na uko tayari kupeleka kesi yako Mahakama ya Madai Madogo. Lakini kabla ya kwenda rejista, jiulize: je, taarifa yako ya madai inakidhi kila kitu mahakama inachotaka? Makosa madogo kama kusahau kuhesabu aya au kutumia karatasi isiyo sahihi yanaweza kufanya karani airudishe nyaraka zako, na hivyo kupoteza siku na pesa.
Mahakama ya Madai Madogo husikiliza madai ya hadi shilingi 1,000,000, bila kuhesabu riba na gharama. Wewe unajiwakilisha mwenyewe; hakuna wakili anayetokea kwa niaba ya upande. Hii inamaanisha kwamba ni juu yako kuhakikisha kila kitu kiko sawa kabla ya kuwasilisha. Hapa chini ni makosa matano ya kawaida yanayosababisha taarifa kukataliwa au kucheleweshwa, na jinsi ya kuyarekebisha.
1. Kusahau Kusaini Taarifa ya Madai
Taarifa ya madai isiyosainiwa ni kama barua isiyo na jina – mahakama haiwezi kuijua ni nani anayedai. Bila sahihi yako, mahakama haiwezi kuichukulia kama madai ya mhusika mwenyewe. Hili ni kosa rahisi lakini la gharama kubwa, kwa sababu karani anaweza kurudisha nyaraka zote.
Suluhisho: Kabla ya kupeleka nyaraka zako, angalia mwisho wa taarifa. Acha mstari wa sahihi, mstari wa tarehe, na tamko ili uzijaze kwa mkono. Kamwe usichapishe jina lako katika nafasi ya sahihi; sahihi lazima iwe ya mkono wako mwenyewe.
2. Kiasi Kinachodaiwa Kinazidi Kikomo
Mahakama ya Madai Madogo ina kikomo cha shilingi 1,000,000. Kama unadai zaidi ya hapo, madai yako hayako ndani ya mamlaka ya mahakama hii. Hata kama kiasi chako ni shilingi 1,000,001, mahakama haiwezi kukisikiliza.
Suluhisho: Kabla ya kuandika kiasi, hesabu kwa makini kile unachodai. Hakikisha kwamba kiasi kinachodaiwa, pamoja na riba na gharama zozote, hakizidi shilingi 1,000,000. Kama kinazidi, utahitaji kwenda mahakama nyingine, kama Mahakama ya Hakimu – Kitengo cha Madai, ambayo ina kanuni tofauti na wakili anahitajika.
3. Kuwasilisha Katika Kituo Kisicho Sahihi
Mahakama ya Madai Madogo husikiliza madai katika kituo kinachohusika na mahali anapoishi au anapofanya biashara mdaiwa. Kama utapeleka kesi yako kituo kisicho sahihi, mahakama itaikataa au kuihamisha, na hivyo kupoteza muda.
Suluhisho: Jua mahali mdaiwa anapoishi au anapofanya biashara, kisha wasilisha katika kituo cha Mahakama ya Madai Madogo kinachohusika na eneo hilo. Usichague kituo kwa sababu kinakaribu nawe; fuata kanuni ya mahali pa mdaiwa.
4. Aya Zisizohesabiwa au Hati Zisizoorodheshwa
Mahakama inahitaji maelezo ya matukio kwa mpangilio wa tarehe, na kila tukio liwe katika aya iliyohesabiwa. Bila namba za aya, mahakama na upande wa pili hawawezi kurejelea hoja mahususi. Vilevile, kila hati unayotegemea lazima iorodheshwe kwa jina, tarehe, na chanzo.
Suluhisho: Andika maelezo ya matukio kwa mpangilio wa tarehe, na uhesabu kila aya kuanzia 1. Kisha, orodhesha kila hati unayotumia katika sehemu ya "Hati Ninazozimiliki", na uambatanishe nakala zilizohesabiwa kuanzia 1 pamoja na orodha ya viambatisho.
5. Karatasi au Umbizo Lisilo Sahihi
Mahakama inatarajia karatasi A4, pembezoni za 2.5 cm pande zote, herufi za pointi 12, nafasi ya mistari ya 1.5, na kurasa zilizohesabiwa. Hati isiyofuata mwongozo huu inaweza kurudishwa, kwa sababu haifikii fomu inayotarajiwa.
Suluhisho: Kabla ya kuchapisha, weka mipangilio ya ukurasa wako: A4, pembezoni 2.5/2.5/2.5/2.5 cm, na aina ya herufi Times New Roman 12. Hakikisha nafasi ya mistari ni 1.5, na kila ukurasa una namba. Chapisha upande mmoja tu wa karatasi.
Jinsi ya Kuepuka Makosa Haya
Ili kuhakikisha taarifa yako inakubalika mara ya kwanza, fuata hatua hizi:
- Andika taarifa ya madai kwa kutumia fomu inayotumika Mahakama ya Madai Madogo.
- Hakikisha kiasi unachodai kiko ndani ya shilingi 1,000,000.
- Chagua kituo cha mahakama kinachohusika na mahali anapoishi au anapofanya biashara mdaiwa.
- Andika maelezo ya matukio kwa mpangilio wa tarehe, kila tukio katika aya iliyohesabiwa.
- Orodhesha kila hati unayotegemea, na uambatanishe nakala zilizohesabiwa.
- Hakikisha karatasi ni A4, pembezoni 2.5 cm, herufi za pointi 12, na nafasi ya mistari ya 1.5.
- Sahihisha taarifa kwa mkono na uandike tarehe.
- Wasilisha nakala ya asili kwa mahakama, nakala moja kwa mdaiwa, na nakala moja kwa kumbukumbu zako.
- Lipa ada ya kuwasilisha kama mahakama inavyotaka, au uonyeshe uthibitisho wa msamaha.
- Kama hati zako ziko kwa lugha nyingine isipokuwa Kiingereza, thibitisha na mahakama kwamba seti ya hati inaweza kuwa kwa lugha hiyo; kumbukumbu ya mahakama huandikwa kwa Kiingereza.
Soma zaidi
Angalia muundo kabla ya kuwasilisha
Ona kile mahakama ya eneo lako inahitaji na kilicho ndani ya kifurushi kilichoandaliwa.
Maswali ya kawaida
Je, ni lazima niwe na wakili Mahakama ya Madai Madogo?
Hapana. Hakuna wakili anayetokea kwa niaba ya upande katika Mahakama ya Madai Madogo; wahusika huja wenyewe. Hii inamaanisha kwamba wewe unajiandaa na kuwasilisha kesi yako mwenyewe.
Nifanye nini kama kiasi changu kinazidi shilingi 1,000,000?
Kama kiasi kinachodaiwa kinazidi shilingi 1,000,000, madai yako hayako ndani ya Mahakama ya Madai Madogo. Utahitaji kwenda mahakama nyingine, kama Mahakama ya Hakimu – Kitengo cha Madai, ambayo ina kanuni tofauti na wakili anahitajika.
Je, niweke namba ya kesi kwenye taarifa yangu?
Acha nafasi ya Namba ya Madai wazi hadi mahakama itakapokupa. Mahakama kwa kawaida hutoa namba baada ya kuwasilisha.
Je, niwasilishe nyaraka kwa Kiingereza au Kiswahili?
Kumbukumbu ya mahakama huandikwa kwa Kiingereza. Kama hati zako ziko kwa lugha nyingine, thibitisha na mahakama kwamba seti ya hati inaweza kuwa kwa lugha hiyo. Mahakama ndiyo itakayokuongoza.
Vyanzo rasmi
- Small Claims Court Act, No. 2 of 2019 (sections 16, 18 and 25 to 32) 2026-10-19
- Small Claims Court Rules, 2022 (procedure and forms of the Small Claims Court) 2026-10-19
- Civil Procedure Rules (Laws of Kenya) - pleadings and service 2026-10-19
- Judiciary of Kenya - Small Claims Court user guidance and court stations 2026-10-19
Taarifa za jumla kuhusu taratibu za mahakama. Si ushauri wa kisheria na haifanyi uhusiano wa wakili na mteja. Sheria hubadilika: angalia maelekezo ya sasa ya mahakama kabla ya kuwasilisha.