- 01Cwblhewch y ffurflen N1, datganiad gwirionedd a thudalen fynegai atodiadau cyn ffeilio.
- 02Darparwch gopïau digonol i'r llys a phob diffynnydd, a chadwch brawf gwasanaeth.
- 03Gwiriwch y ffi bresennol a chais am gymorth os ydych ar incwm isel.
Mae Gareth o Gaerdydd yn paratoi hawliad am £3,200 ar ôl i gleient wrthod talu am weithiau adeiladol a gwblhawyd ym mis Hydref. Roedd y contract yn ysgrifenedig, ond mae'r cleient nawr yn cymryd gwahaniaeth am y costau ychwanegol a chymeradwywyd ar y ffon.
Mae'r cam cyntaf yn gwneud siŵr bod y pecyn hawliad yn cwbl a chywir cyn ei anfon i'r llys. Os oes un ddogfen ar goll neu un ffeil ar gam, gall y llys roi'r hawliad yn ôl neu ei ddileu. Mae'r canlynol yn dangos y pecyn llawn, dogfen wrth ddogfen, fel y mae'r llys yn disgwyl ei chael.
1. Ffurflen Hawlio (N1) a Manylion Hawliad
Rhaid i ffurflen N1 gael ei chwblhau gyda manylion llawn y diffynnydd, gan gynnwys cyfeiriad gwasanaeth. Mae'r Manylion Hawliad yn cael eu teipio ar y ffurflen neu eu hatodi fel atodiad rifedig. Rhaid i bob paragraff gael ei rhifo. Os ydych yn defnyddio MCOL ar-lein, bydd y system yn eich arweinydd trwy y maesau, ond rhaid i chi dal y ffi ar y pen.
2. Datganiad Gwirionedd
Mae hwn yn ofynnol dan CPR 22. Rhaid i'r datganiad gael ei lofnodi a'i ddyddio gan yr hawlydd ei hun, yn y geiriad a ragnodir gan y rheolau. Heb lofnod, mae'r datganiad heb ei chadarnhau a chaiff yr achos ei ddileu. Nid oes modd i un arall ei lofnodi ar eich rhan.
3. Atodiadau a Thudalen Fynegai
Pob atodiad rhaid iddo gael ei rifo o 1 (1, 2, 3...). Rhaid i dudalen fynegai restru pob atodiad wrth ei rif a'i enw. Enghraifft:
| Rhif | Disgrifiad |
|---|---|
| 1 | Copi o'r contract ysgrifenedig |
| 2 | Ffursennau a chymeradwyd |
| 3 | E-byst gofyn am dalu |
| 4 | Lluniau o'r gwaith a gwblhawyd |
4. Copïau i Wasanaethu
Rhaid i chi ddarparu un copi i'r llys ac un copi ar gyfer pob diffynnydd. Os oes dau ddiffynnydd, angen tair copi gyfan. Cadwch gopi i'ch hun hefyd. Mae papur A4 gyda ymylon 2.5 cm a theip 11 pwynt yn y disgwyl.
5. Ffi'r Llys a Chymorth Ffioedd
Mae ffi'r llys yn seiliedu ar swm y hawliad. Os ydych ar incwm isel neu'n cael budd-daliadau penodol, gallwch wneud cais am gymorth ffioedd (EX160). Mae'r llys yn penodi a allwch chi ddal llai neu dim byd. Gweler y tablau diweddar ar gov.uk.
6. Gwasanaethu Dogfennau a Thystysgrif Gwasanaeth
Pan fyddwch yn gwasanaethu eich hun, cadwch gofnod o'r dyddiad a'r dull (llythyr cofnodiedig, personol, e-bost os ganiateir). Rhaid i chi lenwi Tystysgrif Gwasanaeth (N215) ar gyfer pob diffynnydd a'i anfon i'r llys. Heb brawf gwasanaeth, ni all y llys symud ymlaen.
7. Defnyddio'r Gymraeg
Os ydych am wneud y gwrandawiad yn Gymraeg, rhaid i chi roi gwybod i'r llys cyn i'r gwrandawiad gael ei drefnu. Gall y llys drrefnu cyfieithydd neu staff sy'n siarad Cymraeg. Mae hyn dan Reol 5.6 a Chyfarwyddyd Ymarferol 5A.
8. Rhestr Gwirio Cyn Anfon (Checklist)
- Ffurflen N1 a Manylion Hawliad wedi'u rhifo a'u chwblhau
- Datganiad Gwirionedd wedi'i lofnodi a'i ddyddio gan yr hawlydd
- Tudalen fynegai atodiadau gyda rhifau 1, 2, 3...
- Copi o'r contract a phob dystiolaeth gefnogol
- Nifer riol o gopïau i'r llys a phob diffynnydd
- Ffi'r llys neu ffurflen EX160 gymorth ffioedd
- Tystysgrif Gwasanaeth (N215) ar gyfer pob diffynnydd
- Cytuniad iaith os ydych am Gymraeg
9. Mistynnau Cyffredin sy'n Achosi Oedi
Mae y rhain yn y mistynnau mwyaf a welir: - Datganiad gwirionedd ar goll neu heb lofnod - Cyfeiriad gwasanaeth ar goll ar y ffurflen N1 - Paragraffau heb eu rhifo - Fformat papur anghywir (nid A4, ymylon rhy bach, teip rhy bach) - Swm hawliad uwch na £10,000 (terfyn y trac hawliadau bach) - Dim copïau digonol ar gyfer gwasanaethu
Mae rheolau a ffioedd yn newid o bryd i'w gilydd. Gweler y cyfarwyddiadau diweddaraf ar gov.uk neu gofnodwch â swyddfa'r llys cyn ffeilio.
Darllen mwy
Gwiriwch y ffurf cyn cyflwyno
Gweld beth mae'r llys yn eich ardal yn ei ofyn a beth sydd mewn pecyn parod.
Cwestiynau cyffredin
Faint yw ffi'r llys am hawliad £3,200?
Mae ffioedd yn amrywio yn ôl swm y hawliad. Am £3,200, bydd y ffi o fewn y bandiau canolig. Gweler y tabl ffioedd diweddar ar gov.uk neu gofnodwch â Llys Sirol eich ardal.
A allaf ffeilio heb datganiad gwirionedd?
Na. Dan CPR 22, rhaid i bob datganiad achos gael ei chadarnhau gan ddatganiad gwirionedd a lofnodir gan yr hawlydd. Hebddo, caiff yr achos ei ddileu.
Beth os nad yw'r diffynnydd yn cydnabod y contract?
Rhaid i chi atodi copi o'r tudalennau contract rydych yn dibynnu arnynt. Os oes gwahaniaeth am ddarpariaid penodol, atodiwch y dystiolaeth gefnogol (e-byst, ffursennau, lluniau).
Sut yr wyf yn gwasanaethu dogfennau ar y diffynnydd?
Gellir gwasanaethu drwy lythyr cofnodiedig, trwydded personol, neu (os ganiateir) drwy e-bost. Rhaid i chi lenwi Tystysgrif Gwasanaeth N215 i bob diffynnydd a'i anfon i'r llys.
Ffynonellau swyddogol
- Civil Procedure Rules (England and Wales) - Parts and Practice Directions, as published by the Ministry of Justice 2026-10-19
- Civil Procedure Rules, Part 22 (statements of truth) 2026-10-19
- Civil Procedure Rules, Part 27 (the small claims track) 2026-10-19
- Civil Procedure Rules, rule 5.6 (documents in Welsh) 2026-10-19
Gwybodaeth gyffredinol am ffurfioldebau llys. Nid yw'n gyngor cyfreithiol ac nid yw'n creu perthynas cyfreithiwr-cleient. Mae rheolau'n newid: gwiriwch gyfarwyddiadau cyfredol y llys cyn cyflwyno.