- 01Panga hati yako kwa mpangilio wa tarehe na nambari kila kiambatisho.
- 02Hakikisha kila hati iko kwenye A4, pembezo 2.5 cm, herufi 12 point na ina sauti ya asili.
- 03Angalia ada ya kuwasilisha na kiasi cha madai kabla ya kuwasilisha kwenye rejista.
Mwanzo: Hali ya Kawaida ya Mkapa Anayehitaji Ushahidi
Mara nyingi mtu anapofika Mahakama ya Madai Madogo kwa kesi ya deni la shilingi 300,000, anajikuta akiuliza ni hati gani zinazohitajika ili mkapa atoa ushahidi mahakamani. Mahakama hii inaruhusu mtu binafsi kujibu bila wakili, hivyo uwezo wako wa kuandaa faili kamili unachangia matokeo ya kesha.
Hati Muhimu Unazohitaji Kujumuisha
Kwa mujibu wa kanuni za Mahakama ya Madai Madogo, lazima uweke nakala ya asili ya hati zote unazotegemea pamoja na orodha ya viambatisho iliyohesabiwa. Hati kama mkataba, risiti ya M-Pesa, barua pepe, na picha za ujumbe wa WhatsApp zinapaswa kuwa ndani ya faili. Kumbuka kuwa mahakama haikubali hati zisizo kwenye karatasi A4 yenye pembezo 2.5 cm na herufi 12 point.
Jina la Faili na Muundo wa Viambatisho
Jina la kila kiambatisho linapaswa kuwa wazi na linalofanana na namba yake kwenye orodha ya viambatisho. Mfano: “Kiambatisho 1 – Mkataba wa Kukodiwa”, “Kiambatisho 2 – Uthibitisho wa Malipo ya M-Pesa”. Hii inasaidia hakimu na rejista kufikia hati haraka wakati wa kusikiliza.
Ratiba ya Kuweka Hati Kwenye Faili (Orodha ya Nambari)
- Panga hati kwa mpangilio wa tarehe kutoka ya mwanzoni.
- Nambari kila ukurasa wa kiambatisho kwa kalamu isiyo na sumu.
- Andika orodha ya viambatisho kwenye ukurasa wa mwanzo wa faili.
- Hakikisha nakala zote zina sauti ya asili na zimeakishwa.
- Weka faili kwenye folda iliyofungwa na nembo ya “Madai – [Namba ya Madai]”.
Mfano wa Orodha ya Viambatisho
- Kiambatisho 1: Mkataba wa Kukodiwa (tarehe 12/03/2025)
- Kiambatisho 2: Risiti ya M-Pesa ya malipo ya shilingi 150,000 (tarehe 15/04/2025)
- Kiambatisho 3: Barua pepe ya mkato wa malipo (tarehe 20/04/2025)
- Kiambatisho 4: Picha ya ujumbe wa WhatsApp kuhusu ahadi ya malipo (tarehe 22/04/2025)
- Kiambatisho 5: Nakala ya kitambulisho cha mdaiwa
Mambo ya Kumbuka Kabla ya Kuwasilisha
Angalia kwamba taarifa ya madai imesainiwa na kwamba kiasi kinachodaiwa hakizidi shilingi 1,000,000. Ada ya kuwasilisha inatokana na kiasi cha madai; ukijua kiasi kisichojulikana, uliza kwenye rejista au angalia mwongozo wa mahakama. Kanuni zinabadilika, hivyo daima angalia maagizo ya sasa ya mahakama kabla ya kuwasilisha.
Mahakama Inavyosoma Faili la Ushahidi
Hakimu huchunguza faili kwa kufuata mpangilio wa tarehe na namba za viambatisho. Anatafuta uhusiano wa moja kwa moja kati ya kila hati na hoja yako. Ikiwa kuna hati zisizo na mwelekeo wazi au zimepotea, mahakama inaweza kukataa kuzizungumzia. Kwa hivyo, uhakika wa utaratibu na uwazi unaleta matokeo bora.
Ukihitaji msaada zaidi kuhusu jinsi ya kuandaa mda na hati, unaweza kutembelea kuandaa madai au Aina za Ushahidi Mahakamani. Pia unaweza kurejelea Kutoa Ushahidi Mahakamani ya Madai Madogo na mwongozo wa mahakama kwa maelezo zaidi.
Angalia muundo kabla ya kuwasilisha
Ona kile mahakama ya eneo lako inahitaji na kilicho ndani ya kifurushi kilichoandaliwa.
Maswali ya kawaida
Je, ninahitaji wakili kwa Mahakama ya Madai Madogo?
Hapana, mahakama haikubali wakili; unahitaji kuhudhuria mwenyewe na hati zako.
Ni hati gani zinazohitajika kwa madai wa deni la M-Pesa?
Uthibitisho wa malipo (risiti ya M-Pesa), mkataba au barua pepe ya kubahatisha, na kitambulisho cha mdaiwa.
Je, ninaweza kuwasilisha hati za picha au PDF?
Mahakama inatarajia hati kwenye karatasi A4; nakala za picha zinapaswa kuchapishwa na kuwa na sauti ya asili.
Kama nina madai wa zaidi ya shilingi 1,000,000 nini kifanye?
Madai hayo hayana nafasi kwenye Mahakama ya Madai Madogo; unahitaji kwenda mahakama ya kawaida au kugawanya madai.
Vyanzo rasmi
- Small Claims Court Act, No. 2 of 2019 (sections 16, 18 and 25 to 32) 2026-10-19
- Small Claims Court Rules, 2022 (procedure and forms of the Small Claims Court) 2026-10-19
- Civil Procedure Rules (Laws of Kenya) - pleadings and service 2026-10-19
- Judiciary of Kenya - Small Claims Court user guidance and court stations 2026-10-19
Taarifa za jumla kuhusu taratibu za mahakama. Si ushauri wa kisheria na haifanyi uhusiano wa wakili na mteja. Sheria hubadilika: angalia maelekezo ya sasa ya mahakama kabla ya kuwasilisha.