- 01Kontroleer die vonnisbedrag, rente en adres presies teen die griffier se rekord voordat jy die afdwingsvorm invul.
- 02Betaal die balju se fooi vooraf en heg die bewys aan die aansoek om vertraging te voorkom.
- 03Gebruik slegs die huidige voorgeskrewe klein eisehof-vorm vir afdwinging – nie landdroshofvorme nie.
Jy het die klein eisehof in Johannesburg verlaat met 'n vonnis van R18 500 teen 'n huurder wat huur agterstallig is. Drie weke later het die huurder nog nie betaal nie en die balju se kantoor bel jou terug: die afdwingswagstuk is nie uitgegee nie omdat die adres op die vorm nie met die vonnis ooreenstem nie. So begins die frustrasie wat baie eisers ná 'n wensteg nog ervaar.
Die Wet op Klein Eise Howe 61 van 1984 laat toe dat 'n vonnis soos 'n siviele vonnis van 'n landdroshof afgedwing word, maar die praktyk vereis presiese vorme, adresse en betalings. As een lêer afwyk, hou die griffier of die balju die proses op. Hieronder volg die vyf foute wat die mees dikwels voorkom, met 'n konkrete regstelling vir elkeen.
1. Die afdwingswagstuk word ingedien met 'n verkeerde of onvolledige adres
Die balju moet die verweerder of sy eiendom vind om die vonnis af te dwing. As die adres op die afdwingsaansoek nie presies dieselfde is as die adres wat in die vonnis verskyn nie, of as dit net 'n posbusadres is, weier die balju om te beteken.
Regstelling: Controleer die vonnis-dokument woord vir woord. Skryf die straatadres, eenhede- of plaatnommer, dorp en provinsie presies so op die afdwingsaansoekvorm. As die verweerder verhuis het, soek die nuwe adres via 'n amptelike kredietverslag of 'n geskikde soektjinsdiens voordat jy die vorm indien.
2. Die vonnisbedrag en rente is nie korrek bereken nie
Baie eisers skryf net die oorspronklike eisbedrag op die afdwingsvorm, sonder die rente wat die kommissaris toeken het of die hofkoste wat die griffier geregistreer het. Die balju mag dan die wagstuk geweier of 'n verkeerde bedrag invorder.
Regstelling: Vra by die griffier van die klein eisehof 'n amptelike vonnisafskrif met die finale bedrag, rente en kostes. Gebruik daardie bedrag op die afdwingsaansoek. Hou 'n afskrif van die griffier se berekening in jou lêer as bewys.
3. Geen bewys van betekening van die vonnis op die verweerder nie
Alhoewel die klein eisehof se vonnis outomaties bindend is, vereis die balju dikwels bewys dat die verweerder van die vonnis kennis gehad het voordat hy 'n beslaglêer op eiendom plaas. Sonder 'n betekenningsbewys of 'n erkenning van ontvangs kan die balju die proses staak.
Regstelling: As die griffier die vonnis beteken het, vra 'n afskrif van die betekenningsbewys (return of service). As jy self die vonnis oorhandig het, laat die verweerder 'n ontvangsbrief teken met datum en handtekening. Bewaar die oorspronklik in jou lêer.
4. Die verkeerde vorm of hofwording word gebruik
Die Klein Eise Howe het hul eie voorgeskrewe vorme vir afdwinging (byvoorbeeld Vorm 12 vir 'n wagstuk van beslaglegging). 'n Landdroshofvorm of 'n selfgemaakte brief word deur die griffier teruggestuur.
Regstelling: Gaan na die griffier se kantoor of die Departement van Justisie se webtuiste en laai die nuutste voorgeskrewe afdwingsvorm af. Vul dit in met swart ink, drukskrif en jou handtekening. Moenie 'n ou vorm uit 'n voorige saak hergebruik nie – vorms word gereeld bygewerk.
5. Die balju se fooi word nie vooraf betaal nie
Die balju mag geen wagstuk beteken of beslag lê nie voordat sy fooi en disbursemente betaal is. Baie eisers indien die vorm sonder die betaalbewys, wat 'n vertraging van weke veroorsaak.
Regstelling: Vra by die balju se kantoor wat die huidige fooi en kilometergelde is. Betaal dit per kontant, EFT of bankdeposito en heg die bewys aan die afdwingsaansoek. Skryf jou saaknommer op die depositoslip.
Kontrolelys voor u die afdwingsaansoek indien
- Vonnisbedrag, rente en kostes stem presies ooreen met die griffier se amptelike berekening.
- Verweerder se volle naam, ID-nommer en huidige woon-/werksadres is korrek en volledig.
- Voorgeskrewe afdwingsvorm (byv. Vorm 12) is gebruik, nie 'n landdroshofvorm nie.
- Vorm is met swart ink geteken, naam in drukletters en jou kennisgewingsadres onderteken.
- Betekenningsbewys van die vonnis of erkenning van ontvangs is aangeheg.
- Balju se fooi en disbursemente is betaal en bewys is aangeheg.
- Een oorspronklike plus twee afskrifte (een vir balju, een vir verweerder) is gereed.
Benodigde dokumente in 'n oopsommetjie
| Dokument | Hoeveelheid | Opmerking |
|---|---|---|
| Voorgeskrewe afdwingsvorm (bv. Vorm 12) | 1 oorspronklik + 2 afskrifte | Met swart ink geteken |
| Amptelike vonnisafskrif met finale bedrag | 1 afskrif | Van griffier verkry |
| Bewys van betekening van vonnis | 1 afskrif | Of erkenning van ontvangs |
| Betaalbewys vir balju se fooi | 1 afskrif | Saaknommer op slip |
| U ID-afskrif | 1 afskrif | Vir identifikasie by griffier |
Onthou dat reëls en fooiestructure kan verander; die griffier se huidige instruksies is beslissend. As jy onseker is oor enige stap, phone die klein eisehof se griffier of raadpleeg die Departement van Justisie se selfhulpbladsye vir die mees onlangse vorme en tariewe.
Wat gebeur as die verweerder geen eiendom het nie
As die balju rapporteer dat die verweerder geen beslagbare bates het nie, kan jy 'n emolumentebevel (garnishee order) aansoek teen sy salaris of 'n skuldbevel teen 'n derde party wat hom geld skuld. Hierdie prosesse vereis weer eie vorme en 'n nuwe hofverskyning. Begin betyds met die navraag by die balju se verslag.
Kort opsomming van die volgende stap
Nadat die balju die wagstuk uitgegee het en beslag gelê het, sal die eiendom op 'n openbare veiling verkoop word. Die opbrengs, minus die balju se kostes, word aan jou uitbetaal. Hou elke brief, kwitasie en e-pos in 'n enkele lêer – jy sal dit nodig hê as die verweerder die vonnis wil herroep of as 'n derde party beswaar maak.
Hierdie artikel verskaf algemene inligting en is geen regsadvies nie. Raadpleeg die klein eisehof se griffier of 'n geregistreerde rechtsbeampte vir advies op u spesifieke saak.
Lees verder
Kontroleer die formaat voor jy indien
Kyk wat die hof in jou streek vereis en wat 'n voorbereide pakket bevat.
Algemene vrae
Hoe lank duur dit voordat die balju die wagstuk beteken na ontvangs van die fooi?
Die balju probeer normaalweg binne 10 tot 14 werksdae beteken, maar dit hang af van sy werkrooster en of die verweerder by die adres gevind kan word. Phone die balju se kantoor vir 'n realistiese tydsraamwerk.
Wat as die verweerder se adres op die vonnis verkeerd is maar ek weet sy nuwe adres?
Jy mag die nuwe adres op die afdwingsaansoek gebruik, mits jy 'n afskrif van 'n bewys van die nuwe adres (byv. 'n kredietverslag of huurkontrak) aanheg. Die griffier sal die vonnis nie wysig nie, maar die balju kan by die nuwe adres beteken.
Kan ek self die vonnis afdwing sonder 'n balju?
Nee. Slegs 'n gemagtigde balju (sheriff) mag 'n wagstuk van beslaglegging of emolumentebevel beteken en uitvoer. Jy mag nie self by die verweerder se huis of werk kom om eiendom te vat nie.
Wat gebeur as die verweerder betaal voor die veiling plaasvind?
Die balju sal die betaling ontvang, sy kostes aftrek en die res aan jou oorbetaling. Jy moet dan skriftelik by die griffier en die balju bevestig dat die saak afgehandel is en die wagstuk teruggetrek word.
Amptelike bronne
- Constitution of the Republic of South Africa, 1996, section 6 (official languages) 2026-10-19
- Small Claims Courts Act 61 of 1984 2026-10-19
- Rules of the Small Claims Courts (prescribed forms under the Small Claims Courts Act 61 of 1984) 2026-10-19
- Magistrates' Courts Act 32 of 1944 and the Rules of the Magistrates' Courts 2026-10-19
Algemene inligting oor hofprosedures. Nie regsadvies nie en skep geen prokureur-kliëntverhouding nie. Reëls verander: kontroleer die hof se huidige instruksies voor jy indien.