- 01Gwirio datganiad gwirionedd a lofnodir a ddyddir cyn anfon unrhyw beth i'r llys
- 02Rhifio pob paragraff ac atodiad fel y gellir cyfeirio atynt yn hawdd
- 03Defnyddio fformat A4 standard gyda chymylau 2.5cm a ffont 12 pwynt
Mae Siân o Gaerdydd wedi anfon ei hawliad am £3,200 i Llys Sirol Caerdydd ond daeth yn ôl gyda llythyr gwrthod.
Roedd y datganiad gwirionedd heb ei llofnodi, a roedd y paragraffau heb eu rhifo. Mae'r stori hon yn gyffredin iawn ac yn un sydd yn gallu ei chael ei osgoi gyda rhywfaint o gynllunio.
1. Datganiad gwirionedd heb ei lofnodi neu heb ei ddyddio
Mae CPR 22 yn ei gwneud yn glir: rhaid i bob datganiad achos gael ei gadarnhau gan ddatganiad gwirionedd a lofnodir a ddyddir gan yr hawlydd. Hebddo, gall y llys ddileu'r hawliad yn llawn. Mae llawer o bobl yn anghofio llofnodi ar y dudalen olaf, neu yn defnyddio dyddiad a wnaed yn y gorffennol.
Trwsio: Cerddwch drwy y ddogfen gyfan cyn ei anfon. Llofnodwch a dyddiwch y datganiad gwirionedd ar y pryd y mae eich llofnod yn cael ei roi. Os ydych yn defnyddio MCOL, gwiriwch y bocs dilysu ar-lein.
2. Cyfeiriad gwasanaeth anhawddol neu wrth gwrs
Os nad oes cyfeiriad gwasanaeth clir ar y ffurflen hawlio, nid yw'r llys nac y diffynnydd yn gwybod i ba le anfon dogfennau. Mae hyn yn arwain at oediadau yn y gwasanaeth a gall golygu bod y diffynnydd ddim yn cael y papurau yn brydol.
Trwsio: Defnyddiwch gyfeiriad cartref presennol neu gyfeiriad busnes gweithredol. Os ydych yn symud, newidiwch y cyfeiriad gyda'r llys yn gyflym trwy ffurflen N244. Cofiwch bod angen copi i'r llys a chopi i bob diffynnydd.
3. Paragraffau heb eu rhifo
Mae'r Rheolau Gweithdrefn Sifil yn gofyn am bragraffau rhifedig fel y gellir cyfeirio at bwyntiau penodol yn hawdd. Heb rhifau, mae'n anodd i'r diffynnydd a'r barnwr darganfod yr adran benodol sy'n berthnasol.
Trwsio: Rhifwch bob paragraff yn 1, 2, 3... o'r cychwyn. Cadwch y rhifau parhaus trwy gyfan y manylion hawliad ac atodiadau. Mae hyn yn helpu'r llys a'r parti arall dilyn eich achos.
4. Fformat papur a ffurfweddu a wahanol
Rhaid i ddogfennau llys fod ar bapur A4 gyda chymylau o 2.5 cm o leiaf, a theip yn 11 pwynt neu fwy. Mae dogfennau a argraffir ar bapur A5, gyda chymylau tecach, neu mewn ffont fach iawn yn cael eu gwrthod gan y swyddfa.
Trwsio: Gosodwch eich prosesydd gair ar A4, cymylau 2.5 cm, ffont Times New Roman neu Arial 12 pwynt. Argrafwch dudalen profi cyn argraffu'r pecyn llawn. Cadwch gopïau pellach ar gyfer eich cofnodion.
5. Swm hawliad uwch na therfyn y trac hawliadau bach
Mae trac hawliadau bach Llys Sirol yn cyfyngu ar hawliadau hyd at £10,000 (heb gynnwys llog a chostau). Os ydych yn hawlio mwy, bydd y llys yn dyranu'ch hawliad i drac gwahanol gyda rheolau pellach a chostau uwch.
Trwsio: Cyfrifwch y swm uniongyrchol cyn ffeilio. Os yw'n dros y terfyn, ystyried rhannu'r hawliad neu ymgynghori â chynghorydd. Cofiwch bod llog a chostau yn cael eu cyfrifo ar wahân.
Rhestr gwirio cyn anfon: 7 cam i sicrhau derbyniad
- Ffurflen hawlio a manylion hawliad wedi'u chwblhau a'u teipio
- Datganiad gwirionedd a lofnodir a ddyddir gan yr hawlydd
- Copi i'r llys a chopi i bob diffynnydd
- Ffi'r llys daledig neu gais am gymorth gyda ffioedd
- Atodiadau rhifedig 1, 2, 3... gyda thudalen fynegai
- Copi o dudalennau contract penodol (os yn berthnasol)
- Cysylltwch â Llys Sirol ymlaen llaw os ydych am ddefnyddio'r Gymraeg
Dogfennau a angen eu atodi: tabl cyfeirio
| Dogfen | Nifer o gopïau | Nodyn |
|---|---|---|
| Ffurflen hawlio (N1) | 1 i'r llys, 1 i bob diffynnydd | Rhaid i'w rhifo |
| Datganiad gwirionedd | Ar y ffurflen N1 | Llofnod a dyddiad |
| Manylion hawliad | 1 i'r llys, 1 i bob diffynnydd | Paragraffau rhifedig |
| Atodiadau (contract, ffurflen, lluniau) | 1 i'r llys, 1 i bob diffynnydd | Rhifo 1, 2, 3... |
| Tudalen fynegai atodiadau | 1 i'r llys, 1 i bob diffynnydd | Rhestr pob atodiad |
| Tystysgrif gwasanaeth (N215) | 1 i'r llys | Ar ôl gwasanaethu |
Beth i'w wneud os caiff eich hawliad ei wrthod
Os daw eich pecyn yn ôl gyda llythyr gwrthod, darllenwch y rhesymau yn ofalus. Mae'r llys yn nodi beth sy'n anghywir. Gallwch fynd â'r camgymeriadau'n gyflym ac ailddosbarthu heb dalu ffi newydd os gwnewch hynny o fewn yr amser a roddir. Cadwch gopïau o bob dogfen a phrawf postio.
Mae'r rheolau yn newid o bryd i'w gilydd, felly gwiriwch y cyfarwyddiadau presennol ar GOV.UK neu gyda swyddfa'r llys cyn ffeilio.
Darllen mwy
Gwiriwch y ffurf cyn cyflwyno
Gweld beth mae'r llys yn eich ardal yn ei ofyn a beth sydd mewn pecyn parod.
Cwestiynau cyffredin
Beiddo i anfon fy ngwasanaeth trwy e-bost?
Mae gwasanaethu trwy e-bost yn bosibl ond dim ond os yw'r diffynnydd yn cytuno yn ysgrifenedig neu os mae gorchymyn llys. Yn arferol, anfon trwy y post neu drwy wasanaeth personol yw'r dull safonol.
Sut rwy'n profi bod dogfennau wedi'u derbyn?
Cadwch dystysgrif postio (proof of posting) neu defnyddiwch wasanaeth cofnodol. Ar ôl gwasanaethu, llwythwch ffurflen N215 (Tystysgrif Gwasanaeth) i'r llys o fewn y tymor a roddir.
Beiddo i ddefnyddio'r Gymraeg yn y llys?
Ydych, mae gennych hawl i ddefnyddio'r Gymraeg. Rhowch wybod i'r llys yn gynnar fel y gellir trefnu cyfieithydd neu staff sy'n siarad Cymraeg, yn unol â Rheol 5.6.
Faint yw ffi ffeilio hawliad bach?
Mae ffi ffeilio yn dibynnu ar swm y hawliad. Gwiriwch y tabl ffioedd presennol ar GOV.UK neu caisiwch am gymorth gyda ffioedd os ydych ar incwm isel neu budd-daliadau.
Ffynonellau swyddogol
- Civil Procedure Rules (England and Wales) - Parts and Practice Directions, as published by the Ministry of Justice 2026-10-19
- Civil Procedure Rules, Part 22 (statements of truth) 2026-10-19
- Civil Procedure Rules, Part 27 (the small claims track) 2026-10-19
- Civil Procedure Rules, rule 5.6 (documents in Welsh) 2026-10-19
Gwybodaeth gyffredinol am ffurfioldebau llys. Nid yw'n gyngor cyfreithiol ac nid yw'n creu perthynas cyfreithiwr-cleient. Mae rheolau'n newid: gwiriwch gyfarwyddiadau cyfredol y llys cyn cyflwyno.