- 01Cadwch bob copi a chofnodwch y dyddiad a’r dull gwasanaeth ar y dystysgrif N215.
- 02Gwiriwch fformat y papur (A4, ymylon 2.5 cm, teip 11pt) cyn anfon i osgoi gwrthod.
- 03Rhaid llofnodi a dyddio’r datganiad gwirionedd ar y manylion hawliad *a*’r dystysgrif gwasanaeth.
Gwnaeth eich cleient beidio talu am waith adnewyddu yn Caerdydd
Mae Sarah, peirianydd adeiladu hunan-gyflogedig o Gaerdydd, wedi cyflwyno hawliad bach am £4,800 er mwyn cael arian yn ôl gan gwsmer nad yw wedi talu am waith cyn y gaeaf. Mae'r ffurflen hawlio a manylion hawliad yn barod, ond rwy'n gwybod bod llawer o bobl yn methu ar y cam nesaf: gwasanaethu dogfennau llys ar y diffynnydd.
Os nad yw'r dogfennau'n cyrraedd y diffynnydd yn y dull a'r amser a ragnodir, gall y llys gwrthod eich hawliad neu oedi y broses. Dyma sut i sicrhau bod popeth yn rhedeg yn glir o'r cychwyn.
Beth yw gwasanaethu dogfennau llys?
Gwasanaethu dogfennau llys yw’r broses o roi copïau swyddogol o’r ffurflen hawlio, manylion hawliad, a datganiad gwirionedd i’r diffynnydd fel y gellid eu hysbysu bod hawliad wedi’i chyflwyno. Mae hyn yn gofyniad statudol o dan Reolau Gweithdrefn Sifil (CPR) 6. Mae’r llys yn disgwyl i chi roi tystiolaeth bod gwasanaeth wedi digwydd – felly rhaid cadw cofnodion uniongyrchol.
Cyn i chi ddechrau: rhestr gwirio
Cyn anfon unrhyw beth, gwiriwch eich bod gennych y canlynol. Mae’r rhestr hon yn achub amser a thrafferth wrth gefn.
- Ffurflen hawlio wedi’i chwblhau (N1 neu’r un ar-lein drwy MCOL)
- Manylion hawliad wedi’u rhifo paragraffau
- Datganiad gwirionedd wedi’i lofnodi a’i ddyddio gan y hawlydd
- Copïau digonol: un i’r llys, un i bob diffynnydd, un i chi
- Ffi’r llys daledig neu gais am gymorth ffioedd
- Cyfeiriad gwasanaeth cyfredol eich hun
- Enw a chyfeiriad llawn y diffynnydd
Dulliau gwasanaeth a phryd maen nhw’n cymhwyso
| Dull | Pryd i’w defnyddio | Amser i gael effaith |
|---|---|---|
| Trwy’r post (gyntaf dosbarth) | Diffynnydd â chyfeiriad Cartref/Busnes yn y DU | 2 diwrnod gweithiol ar ôl postio |
| Llaw i law (personol) | Rydych chi neu agent yn gallu cyrraedd y diffynnydd | Y dyddiad y caiff y dogfennau eu rhoi |
| Trwy gleifwr proses (process server) | Cyfeiriad anghywir, diffynnydd yn cwrdd, neu angen prawf cadarn | Y dyddiad gwasanaeth ar y dystysgrif |
| E-bost / portal MCOL | Dim ond os yw’r diffynnydd wedi cytuno yn ysgrifenedig neu os yw’r llys yn awdurdodi | Y dyddiad anfon (os yw’r cymeriad yn cael ei dderbyn) |
Mae’r lleisiau uchod yn seiliedig ar CPR 6 a Pheiriannau Gweithdrefn 6A. Gwirwch bob amser y cyfarwyddiadau diweddaraf ar wefan y llys.
Trefn rhifedig: sut i wasanaethu cam wrth gam
- Printiwch y dogfennau ar bapur A4, ymylon 2.5 cm, teip 11 pwynt o leiaf.
- Rhifwch bob tudalen a pharagraffau yn y manylion hawliad.
- Atodiadau: rhifwch 1, 2, 3… a chreu tudalen fynegai atodiadau.
- Llofnwch y datganiad gwirionedd – rhaid bod ei benodau yn unol â CPR 22.
- Dewiswch y dull gwasanaeth (gweler y tabl uchod).
- Gwasanaethwch ar y diffynnydd a chofnodwch y dyddiad a’r dull.
- Llenwch dystysgrif gwasanaeth (N215) – rhaid ei lofnodi gan y sawl a gwasanaethodd.
- Anfonwch y gwreiddyn i’r llys gyda’r ffi (os heb ei dalu eto) a chadw copi.
- Cofnodwch y rhif hawliad a ddyfynnir gan y llys ar bob dogfen dilynol.
Y dystysgrif gwasanaeth: beth rhaid bod ynddo
Mae’r tystysgrif gwasanaeth (form N215) yn y dogfen a brofi i’r llys bod gwasanaeth wedi digwydd. Rhaid bod ganddo: - Enw llawn y diffynnydd a’i gyfeiriad - Dyddiad a phryd gwasanaeth - Dull gwasanaeth (post, llaw i law, cleifwr proses, e-bost) - Enw a llofnod y sawl a gwasanaethodd - Datganiad gwirionedd ar y dystysgrif ei hun
Os byddwch chi’n gwasanaethu eich hun, cofiwch nad yw’r llys yn derbyn “cofia’r post” fel prawf dibynadwy – defnyddiwch gofnod cyflogedig neu gleifwr proses os yw’r swm yn bwysig.
Camau cyffredin a sut i’w hoedi
- Datganiad gwirionedd heb lofnod: rhaid llofnodi a dyddio.
- Paragraffau heb eu rhifo: ni all y barnwr na’r diffynnydd gyfeirio at bwyntiau penodol.
- Dim cyfeiriad gwasanaeth ar y ffurflen hawlio: rhaid roi lle i’r llys a’r diffynnydd anfon dogfennau.
- Fformat anghywir: papur nid A4, ymylon rhy bychan, teip rhy bach.
- Gwasanaeth hwyr: rhaid gwasanaethu cyn y dyddiad terfyn a ragnodir gan y llys (fel arfer 4 mis o ddyddiad cyflwyno).
Beth digwydd ar ôl gwasanaethu
Unwaith y caiff y diffynnydd eu hysbysu, mae ganddynt 14 diwrnod i ymateb (neu 28 os ydynt yn cymhwyso am estyniad). Os nad ydynt yn ymateb, gallwch wneud cais am barn rhagosodedig. Os ydynt yn ymateb, bydd y llys yn cyfeirio’r achos i drwyberthynas neu i wrandawiad. Mae’r rheolau yn newid o bryd i’w gilydd, felly gwirwch y cyfarwyddiadau presennol ar GOV.UK neu gyda’r clerc.
Lle i gael help os ydych chi’n methu
Os ydych yn ansicr o unrhyw gam, gallwch: - Defnyddio’r llif paratoi ar-lein ar ein gwefan - Cysylltu â’r clerc llys sirol lleol - Holi am gyfieithydd os ydych am ddefnyddio’r Gymraeg yn y gwrandawiad (rhaid rhoi rhybudd cynnar i’r llys o dan CPR 5.6)
Dim cyngor cyfreithiol yma – dim ond gwybodaeth gyffredinol i helpu chi yn symud ymlaen.
Darllen mwy
Gwiriwch y ffurf cyn cyflwyno
Gweld beth mae'r llys yn eich ardal yn ei ofyn a beth sydd mewn pecyn parod.
Cwestiynau cyffredin
A allaf wasanaethu trwy e-bost heb gytuno’r diffynnydd?
Dim ond os yw’r diffynnydd wedi rhoi cytundeb ysgrifenedig cyn pen neu os yw’r llys yn awdurdodi. Fel arfer, defnyddiwch y post neu gwasanaeth personol.
Beth os nad wyf yn gwybod cyfeiriad y diffynnydd?
Gallwch geisio cleifwr proses i ddod o hyd iddynt, neu gwneud cais i’r llys am awdurdod i wasanaethu trwy dull arall (er enghraifft, drwy’r llys neu gan hysbysu).
Faint yw’r ffi i gyflwyno hawliad bach?
Mae’r ffi’n dibynnau ar y swm a hawlir. Gweler y tabl ffioedd presennol ar GOV.UK neu defnyddiwch y system MCOL i’w gyfrifo yn awtomatig.
A rhaid i mi fynd i’r llys i lofnodi’r dystysgrif gwasanaeth?
Nac oes. Gallwch llofnodi’r ffurflen N215 eich hun ar ôl gwasanaethu, yna ei anfon i’r llys drwy’r post neu ar-lein.
Ffynonellau swyddogol
- Civil Procedure Rules (England and Wales) - Parts and Practice Directions, as published by the Ministry of Justice 2026-10-19
- Civil Procedure Rules, Part 22 (statements of truth) 2026-10-19
- Civil Procedure Rules, Part 27 (the small claims track) 2026-10-19
- Civil Procedure Rules, rule 5.6 (documents in Welsh) 2026-10-19
Gwybodaeth gyffredinol am ffurfioldebau llys. Nid yw'n gyngor cyfreithiol ac nid yw'n creu perthynas cyfreithiwr-cleient. Mae rheolau'n newid: gwiriwch gyfarwyddiadau cyfredol y llys cyn cyflwyno.